تعاريف و مفاهيم بهداشت و درمان

1 -  پزشك : به كساني اتلاق مىشود كه تحصيلات پزشكي را در يكي از دانشگاههاي داخل و يا خارج از كشور به پايان رسانيده و به اخذ پايان نامه نائل شده اند و مدارك آنان مورد تائيد وزارت فرهنگ و آموزش عالي قرار دارد و به سه گروه زير تقسيم مي  شوند:

 I) پزشك عمومي      II ) پزشك متخصص     III ) پزشك فوق تخصص

2 -  پيراپزشك : به كليه كاركناني كه در رسته بهداشتي و درماني مشغول به كار مىباشند اطلاق مىگردد. رسته بهداشتي و درماني شامل رسته هاي فرعي زير مىباشد:

1-2-  رسته فرعي خدمات پزشكي

2-2-  رسته فرعي خدمات دندانپزشكي

3-2-  رسته فرعي خدمات دامپزشكي   

4-2-  رسته فرعي خدمات پرستاري و مامائي

5-2-  رسته فرعي خدمات توانبخشي

6-2-  رسته فرعي خدمات بهسازي و بهداشتي

7-2-  رسته فرعي خدمات داروئي

8-2-  رسته فرعي خدمات تغذيه اي و كنترل مواد خوردني, آشامي دني, آرايشي و بهداشتي

9-2-  رسته فرعي خدمات راديولوژي و نوارنگاري

10-2-  رسته فرعي خدمات آزمايشگاهي بهداشتي و درماني

11-2-  رسته فرعي مديريت بيمارستان

12-2-  رسته فرعي امور مددكاري بهداشتي و درمان و مدارك پزشكي و پذيرش

13-2-  رسته فرعي بهداشت خانواده

14-2-  رسته فرعي امور پژوهشي بهداشتي و درماني

15-2-  رسته فرعي امور پزشكي

16-2-  رسته فرعي خدمات كالبد شكافي و تشريح

3 -  ساير كاركنان : به كليه كاركناني كه در رسته هاي زير مشغول به كار مىباشند اطلاق مىگردد.

1-3-  رسته فرابري داده ها     

2-3-  رسته امور اجتماعي

3-3-  رسته آموزشي و فرهنگي

4-3-  رسته اداري و مالي

5-3-  رسته خدمات

4 -  موسسه درماني : به كليه مراكز درماني اعم از بيمارستان, زايشگاه و آسايشگاه كه مجهز به تخت درماني باشند, موسسه درماني اطلاق مىشود.

5 -  مراكز بهداشتي و درماني : شامل درمانگاه, كلينيك, پلىكلينيك ومركز بهداشت مىباشد. فعاليت مركز بهداشت عموماً  انجام واكسيناسيون و در مواردي توام با خدمات درماني است.

6 -  خانه بهداشت : اولين واحد ارائه خدمات اوليه بهداشتي ودرماني در نظام شبكه جامع بهداشتي و درماني مىباشد. محل استقرار اين واحد در روستاههاي كشور است. كاركنان خانه بهداشت را بهورزان و بهداشتياران تشكيل مىدهند كه در تشكيلات جديد سازماني وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشكي به دو گروه تكنسين بهداشت خانواده (زنان) و تكنسين مبارزه با بيماريها (مردان) تقسيم شده اند.

7 -  آزمايشگاه تشخيص طبي : آزمايشگاه تشخيص طبي بطور اعم عبارتست از آزمايشگاه مي كروب شناسي و انگل شناسي , سرم شناسي و شيمي  بيولوژيك. هر آزمايشگاه داراي يك نفر مسئول است كه بايد داراي درجه دكترا در پزشكي يا داروسازي يا دامپزشكي و يا علوم شيمي  و بيولوژي بوده و گواهىنامه دوره تكمي لي آزمايشگاهي يا گواهينامه رسمي  تخصصي در امور آزمايشگاهي خود را از دانشكده هاي پزشكي يا از مراكز علمي  معتبر كه به تصديق مراجع صلاحتدار رسيده است, دريافت كرده باشد.

8 -  فيزيوتراپي : فيزيوتراپي  محلي است كه خدمات درماني را با استفاده از عوامل فيزيكي از قبيل گرما, سرما, آب, نور, امواج مافوق صوت, الكترومانتيك, الكتريسيته, ورزش و غيره به مردم ارائه مىنمايند.

9 -  راديولوژي : به محلي گفته مىشود كه آزمايشات پرتوشناسي و خدمات راديولوژي به صورت اشعه ارائه مىگردد.

10 -  شاغلين در دانشگاه : به آن دسته از كاركناني كه به صورت استخدام رسمي  (قطعي و يا آزمايشي), پيماني, قراردادي و طرحي در دانشگاه علوم پزشكي شهید بهشتی و ساير مراكز تابعه مشغول خدمت مىباشند شاغل اطلاق مىگردد.

11 -  غير شاغل در دانشگاه : به آن دسته از كاركناني كه هيچگونه همكاري با دانشگاه علوم پزشكي و ساير واحدهاي  تابعه آن ندارند غير شاغل گفته مىشود.

12 -  پزشكان مطب دار : به آن دسته از پزشكاني كه داراي مطب بوده اطلاق مىگردد ( بديهي است ممكن است شاغل يا غيرشاغل در دانشگاه باشد.)

13 -  دانشجويان شاغل به تحصيل : به آن دسته از دانشجوياني كه در ترم جاري ثبت نام كرده و در حال تحصيل مىباشند گفته مىشود.

14 -  دانشجويان پذيرفته شده : به آن دسته از دانشجوياني كه از طريق كنكور سراسري وارد دانشگاه علوم پزشكي شده و ثبت نام مىنمايند.

15 -  موسسات وابسته به دانشگاه علوم پزشكي : منظور از وابسته, موسسات درماني تحت پوشش دانشگاه علوم پزشكي  شهیدبهشتی مىباشد.

16 -  مركز بهداشتي درماني شهري : به واحدي اطلاق مىشود كه مستقر در شهر بوده و به طور متوسط جمعيتي حدود 12000 نفر را پوشش مىدهد.

17 -  مركز بهداشتي درماني روستايي : واحدي مستقر در روستا است كه يك خانه بهداشت را در همان روستا و غالباً چند خانه بهداشت از روستاهاي ديگر را در پوشش خود دارد. جمعيت تحت پوشش مركز بهداشتي درماني روستايي حدود 9000 نفر مىباشد. در اين مركز گروهي مركب از پزشك, كاروانها يا تكنسينهاي بهداشت خانواده, مبارزه با بيماري ها, بهداشت محيط, بهداشت دهان ودندان و آزمايشگاه, بهيار و كاركنان اداري با رهبري پزشك به كار مشغول مىباشند.

18 -  درمانگاه : درمانگاه مركز خدمات درماني سرپائي است و مجتمع از دو يا چند اتاق مجهز به سرويسهاي عمومي  درماني سرپائي كه تحت نظر يك يا چند پزشك عمومي  و متخصص اداره مىشود.

19 -  كلينيك : كلينيك درمانگاهي است كه در يك نوع تخصص به درمان سرپايي بيماران اقدام مىنمايد.

20 -  پلي كلينيك : پلي كلينيك درمانگاهي است كه در چند نوع تخصص به درمان سرپايي بيماران اقدام مىنمايد.

21 -   پايگاه بهداشت : عبارتست از واحد وابسته يا ضميمه مركز بهداشتي درماني شهري در شبكه بهداشتي درماني كه حداكثر جمعيت تحت پوشش هر پايگاه 12500 نفر مىباشد. يك پايگاه كه در مجاور يا درون محل مركز بهداشتي درماني مستقر است را پايگاه ضمي مه و بقيه موارد را  پايگاههاي وابسته مىنامند كه حداكثر هر 5 پايگاه بهداشت شهري تحت نظر و وابسطه به يك مركز بهداشتي درماني مىباشد.

22 -  مركز جراحي محدود وسرپائي : به مراكزي اطلاق مىشود كه پس از انجام اعمال جراحي مي نور ( بدون بيهوشي و با بىحسي موضعي ) و يا جراحي ماژور ( با بىهوشي ) , بيمار حداكثر ظرف مدت چند ساعت قادر به ترك مركز بوده و نيازي به بستري شدن نداشته باشد.

23 -  شيفت كاري : در تعيين شيفت كاري مراكز بهداشتي درماني, ارائه سرويس در حداكثر 8 ساعت كاري را يك شيفت, حداكثر 16 ساعت كاري را دو شيفت و بيش از 16 ساعت كاري را شبانه روزي محاسبه مىنمايند.

24 -  وضعيت مستقل و غير مستقل : مستقل شامل واحدي است كه داراي تشكيلات و محل فعاليت مستقل باشد. غيرمستقل به واحدي گفته مىشود كه در داخل واحد ديگري قرار داشته و از امكانات اداري, مالي و  پرسنلي واحد مذكور استفاده نمايد.  

25 -  مركز اورژانس 115 : مركزي است كه فقط جوابگوي تلفن 115 در كليه شهرستانها مىباشد.

26 -  پايگاه ثابت شهري اورژانس : پايگاهي است كه ساختمان آن در شهر قرار گرفته و با يك آمبولانس يا بيشتر در تمام طول سال در اختيار اورژانس بوده و ارائه خدمت مىنمايد.

27 -  پايگاه ثابت بين راهي : پايگاهي است كه ساختمان آن در جاده و مسيرهاي بين شهري قرار گرفته و با يك آمبولانس يا بيشتر در تمام طول سال در اختيار اورژانس بوده و ارائه خدمت مىنمايد.